De overgang is een fase waarin je hormonen, vooral oestrogeen en progesteron, gaan schommelen. Deze schommelingen kunnen invloed hebben op vrijwel elk systeem in je lichaam. De klachten die ik het vaakst zie bij vrouwen in de premenopauze en perimenopauze zijn:

1. Vermoeidheid die niet past bij je activiteiten
2. Stemmingswisselingen of sombere gevoelens
3. Opvliegers en nachtelijk zweten
4. Slecht of onrustig slapen
5. Gewichtstoename, vooral rond je buik
6. Brainfog en moeite met concentreren
7. Een kort lontje of sneller overprikkeld zijn
8. Onregelmatige of veranderende menstruaties

Dit zijn wetenschappelijk erkende symptomen van hormonale veranderingen rond de overgang, zoals beschreven in richtlijnen van NAMS en EMAS.

De overgang begint meestal tussen je 40e en 55e levensjaar. De eerste fase, de premenopauze, kan echter al rond je 35e beginnen zonder dat je het meteen herkent.

De gemiddelde leeftijd waarop de menstruatie definitief stopt, de menopauze, ligt rond 51 jaar. Vanaf de eerste signalen tot en met de laatste menstruatie kan deze hele periode 4 tot 10 jaar duren.

Veel vrouwen herkennen de klachten pas achteraf als overgangsgerelateerd, omdat ze in het begin lijken op stress of drukte in het dagelijks leven.

De overgang bestaat uit verschillende fases: premenopauze, perimenopauze, menopauze en postmenopauze.

Je herkent jouw fase vooral aan patronen in je klachten en veranderingen in je cyclus:

• Premenopauze: subtiele klachten zoals vermoeidheid, stemming, slechter slapen, zwaarder worden terwijl je cyclus nog regelmatig is.
  
• Perimenopauze: je cyclus wordt onregelmatiger, bloedverlies verandert en klachten worden duidelijker.
  
• Menopauze: je hebt twaalf maanden geen menstruatie meer gehad.
  
• Postmenopauze: de fase na de menopauze, waarin bepaalde klachten kunnen verminderen.
  

Hormoonbloedonderzoek is in deze fase vaak niet betrouwbaar, omdat waarden sterk schommelen. De medische literatuur benadrukt daarom dat klachtenpatroon en cyclusverandering de belangrijkste indicatoren zijn.

De eerste signalen van hormonale veranderingen beginnen meestal in de premenopauze. Deze klachten zijn vaak subtiel en worden niet altijd direct herkend:

• Je wordt sneller moe
  
• Je reageert emotioneler of bent sneller geïrriteerd
  
• Je slaapt minder diep
  
• Je gewicht verandert terwijl je hetzelfde eet
  
• Je voelt een lichte brainfog of vergeetachtigheid
  
• Je menstruatie verandert in duur, intensiteit of regelmaat
  

Deze vroege symptomen worden veroorzaakt door afnemende en fluctuerende oestrogeen- en progesteronniveaus en zijn uitgebreid beschreven in internationale medische richtlijnen.

De overgang verloopt in vier wetenschappelijk erkende fases:

1. Premenopauze: de eerste hormonale veranderingen beginnen, vaak zonder duidelijke cyclusveranderingen.
   
2. Perimenopauze: dit is de meest symptomatische fase. Je cyclus wordt onregelmatig en klachten nemen toe.
   
3. Menopauze: het moment waarop je 12 maanden niet hebt gemenstrueerd.
   
4. Postmenopauze: de fase na de menopauze; sommige klachten verminderen, maar hormonale daling blijft invloed hebben op energie, spieren, huid en metabolisme.
   

Deze indeling wordt o.a. gebruikt door NAMS, EMAS en de Nederlandse huisartsrichtlijnen.

Iedere vrouw ervaart de overgang anders, maar de klachten die het meest als belastend worden ervaren, ook volgens medische literatuur, zijn:

• Extreme vermoeidheid
  
• Opvliegers en nachtzweten
  
• Slapeloosheid
  
• Angst en somberheid
  
• Gewichtstoename die moeilijk te beïnvloeden is
  
• Impact op geheugen en concentratie
  
• Een gevoel van controleverlies over je eigen lichaam
  

Het is belangrijk om te weten dat deze klachten normaal zijn, maar niet onvermijdelijk. Met de juiste ondersteuning kun je je hormonen weer beter reguleren en je kwaliteit van leven verbeteren.